اگر همهچیز طبق برنامه پیش برود، نخستین فضاپیما با هدف ملاقات با یک ستاره دیگر، ممکن است تا پیش از پایان دهه جاری پرتاب شود.
یک سازمان غیرانتفاعی به نام «مأموریت کاوشگر فرمی» اعلام کرده که قصد دارد تا سال ۲۰۲۹ کاوشگری کوچک را به سوی منظومه آلفا قنطورس بفرستد. بااینحال، هیچکدام از ما هنگام رسیدن این فضاپیمای میانستارهای به مقصدش زنده نخواهیم بود؛ زیرا انتظار میرود چنین سفری حدود ۸۰هزار سال طول بکشد.
فیلیپ جانستون، همبنیانگذار و مدیر کاوشگر فرمی، در بیانیهای گفت: «امیدواریم زودتر از همه عازم آلفا قنطورس شویم و دیرتر از همه به آنجا برسیم. وقتی این سفر به پایان برسد، هیچکدام از ما اینجا نخواهیم بود و نکته دقیقاً همین است. هدف، برداشتن نخستین گام دستیافتنی و الهامبخشیدن به نسلهای آینده برای تداوم تلاشها و رفتن فراتر از محدودیتهایی است که از نسلهای پیشین به ارث بردهایم.»
جانستون همچنین همبنیانگذار و مدیرعامل «استارکلاد» است؛ شرکتی که قصد دارد مراکز داده را در فضا راهاندازی کند. او پروژه کاوشگر فرمی را به همراه ازرا فیلدن و آدی اولدیان، دیگر همبنیانگذاران استارکلاد، راهاندازی کرده است. چند چهره سرشناس دنیای پروازهای فضایی نیز بهعنوان مشاور به این پروژه پیوستهاند؛ از جمله راب مایرسون، مدیرکل سابق بلو ارجین و مت جیالیک، همبنیانگذار و مدیرعامل استروفورج، شرکت استخراج منابع از سیارکها.
به گفته جانستون و همکارانش، پروژه کاوشگر فرمی بلندپروازانه اما دستیافتنی است. آنها میخواهند تا سال ۲۰۲۹ فضاپیمایی را به سوی منظومه سهستارهای آلفا قنطورس پرتاب کنند؛ نزدیکترین همسایه ستارهای خورشید که حدود ۴٫۴ سال نوری با ما فاصله دارد.
کاوشگر فرمی برای رسیدن به آلفا قنطورس، از روشی نسبتاً متفاوت استفاده خواهد کرد. فضاپیما پس از پرتاب، حدود ۱۲ سال در اطراف خورشید حرکت خواهد کرد و با انجام مجموعهای از مانورهای پیشرانشی، بهتدریج سرعت خواهد گرفت. در این فرایند، فضاپیما پس از دستیابی به سرعت گریز موردنظر، با استفاده از مانور قلابسنگ گرانشی از منظومه شمسی خارج و عازم فضای میانستارهای میشود.
کاوشگر فرمی درصورت پرتاب نخستین فضاپیما با هدف هدایت مستقیم به ستارهای دیگر خواهد بود. هرچند دوقلوهای وویجر ناسا اکنون در فضای میانستارهای قرار دارند، به سوی هیچ ستاره مشخصی حرکت نمیکنند.
به گفته تیم پروژه، فضاپیمای کاوشگر فرمی دستکم یک کیلوگرم محموله حمل خواهد کرد و هزینه کل مأموریت نیز کمتر از ۱۵ میلیون دلار خواهد بود. اگر همهچیز طبق برنامه پیش برود، دستاوردهای حاصل از این سرمایهگذاری میتواند چشمگیر باشد.
تیم کاوشگر فرمی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت هدف این مأموریت آن است که ایده سفر میانستارهای را به واقعیت تبدیل و افراد بیشتری را تشویق کند تا با یکی از بزرگترین پرسشهای بیپاسخ بشر هنگام نگاهکردن به فراتر از سیارهمان روبهرو شوند؛ اینکه بقیه کجا هستند؟ یعنی همان پارادوکس فرمی.
پارادوکس فرمی نام خود را از انریکو فرمی، فیزیکدان نامدار گرفته است؛ کسی که در سال ۱۹۵۰ این پرسش را که بقیه یا بیگانگان کجا هستند، مطرح کرد. این معما درطول حدود یک دهه گذشته اهمیت بیشتری پیدا کرده است؛ زیرا دانشمندان دریافتهاند که سیارههای فراخورشیدی که میتوانند زیستگاه حیات باشند، در سرتاسر کهکشان راه شیری بسیار فراواناند.
به گفته تیم کاوشگر فرمی، تنها سه توضیح احتمالی برای پارادوکس فرمی وجود دارد:
- هوش مشابه انسان در سراسر جهان بسیار نادر است.
- هوش چندان نادر نیست، اما گونههای هوشمند برای مدت طولانی دوام نمیآورند.
- هوش در جهان رایج است و گونههای هوشمند عمر طولانی دارند، اما بیگانگان هوشمند معمولاً خود را به همتایان کیهانیشان معرفی نمیکنند؛ چه از روی انتخاب و چه به دلیل شرایط.
پرتاب یک مأموریت میانستارهای با مقصد مشخص، پارادوکس فرمی را حل نخواهد کرد، اما اطلاعاتی در اختیارمان قرار خواهد داد که پیشتر نداشتیم.
اعضای تیم در بخش پرسشهای متداول مأموریت نوشتهاند: «پس از مأموریت کاوشگر فرمی، اطمینان بیشتری خواهیم داشت که گونههای هوشمند میتوانند بدون نیاز به منابع دور از دسترس، به نزدیکترین ستاره خود سفر کنند و همچنین دستکم گونهای وجود دارد که تلاش میکند چنین کاری انجام دهد (یعنی خود ما!). این موضوع باعث میشود پارادوکس فرمی بیش از پیش در کانون توجه قرار بگیرد.»
کاوشگر فرمی احتمالاً از پیشرانش الکتریکی استفاده خواهد کرد که در مقایسه با پیشرانهای شیمیایی سنتی، بازده بیشتری دارد.
تیم مأموریت میگوید فضاپیمایی کوچک با جرم فقط ۱۰۰ تا ۲۰۰ کیلوگرم را درنظر دارد. این فضاپیما همچنین احتمالاً از پیشرانش الکتریکی استفاده خواهد کرد که در مقایسه با پیشرانهای شیمیایی سنتی، بازده بیشتری دارد.
پیشرانش الکتریکی سامانهای آزمودهشده و اثباتشده است؛ به این معنا که تیم کاوشگر فرمی برای سفر به سوی ستارگان به فناوریهای آیندهنگرانه و هنوز آزمایشنشده متکی نیست. اتکا به فناوریهای بسیار پیشرفته یکی از موانع دیگر پروژههای میانستارهای مانند «برکترو استارشات» بوده است؛ پروژهای که قصد داشت با استفاده از لیزرهای قدرتمند، فضاپیماهای بادبانی بسیار کوچک را به سوی پروکسیما قنطورس، یکی از ستارگان منظومه آلفا قنطورس پرتاب کند.
جزئیات مأموریت، از جمله اینکه چه شرکتی فضاپیما را خواهد ساخت و چه محمولههایی با خود حمل خواهد کرد، درطول ماههای آینده مشخص خواهد شد. این پروژه میگوید هماکنون پیشنهادی از سوی یکی از تولیدکنندگان بزرگ ماهواره دریافت کرده که هزینهاش کمتر از سقف ۱۵ میلیون دلاری تعیینشده برای پروژه است.
تیم کاوشگر فرمی بهعنوان سازمانی غیرانتفاعی، برای عملیکردن مأموریت خود پذیرای کمکهای مالی عمومی است. افراد علاقهمند به اکتشافات فضایی میتوانند از طریق این نشانی، از آنها حمایت مالی کنند.